Tiroid Bezi Hastalıkları

EKLENME TARİHİ : 17.2.2018

Tiroid bezi, boynun orta hattında yerleşmiş kelebeğe benzeyen bir bezdir. Nefes borusunun iki yanında sağ ve sol bölümlerden oluşur. Vücudun metabolizma hızını düzenleyen ve kemik metabolizmasını etkileyen iki önemli hormon salgılar. Tiroid bezinin çalışması beyindeki ‘hipofiz’ bezinden salgılanan ‘TSH hormonu’ (tiroid bezini uyarıcı hormon) ile kontrol edilir. Kan dolaşımındaki tiroid hormonları azalınca hipofizden TSH salgısı artar ve bu hormon tiroid bezinden tiroid hormonu salgısını artırır. Tersine, eğer dolaşımda tiroid hormonları artarsa bu kez hipofizden TSH salgılanması azalır. Hastanın kanındaki T3, T4 ve TSH hormonları ölçülerek tiroid bezinin nasıl çalıştığı hakkında bilgi sahibi olunabilir.

Tiroid hormonlarının görevi:

Tiroid bezi 3 tane hormon üretir. İkisi metabolizma düzenleyen temel hormonlar olup bu hormonlardan birine ‘tiroksin (T4)’, diğerine ‘tiriiyodotironin (T3)’ ismi verilir. Diğer hormon ise ‘kalsitonin’dir. Bu hormon kemiklerdeki depolardan kana kalsiyum salgılanmasını sağlar. T4 ve T3 hormonları vücut metabolizmasını düzenleyerek hızını kontrol ederler. Eğer çok hormon salgılanırsa metabolizma hızlanır ve kalp çarpıntısı, artan bağırsak hareketi, iştah artışına rağmen kilo kaybı, terleme, sinirlilik, uykusuzluk ve ishal gibi belirtilerle kendisini gösteren ‘Hipertiroidi’ gelişir. Tiroid hormonu çok az salgılanırsa kalp hızı azalır, barsak hareketleri azalarak kabızlık ortaya çıkar, kilo alma, üşüme ve soğuğa tahammülsüzlük, unutkanlık ve depresyonla kendini gösteren ‘Hipotiroidi’ ortaya çıkar.

Tiroid bezinin hastalıkları

  • Guatr: Hormon salgısı artışı ya da azalmasıyla Tiroid bezinin büyümesidir. Hormon salgısı artmış veya azalmış olabilir. Hormon salgısının arttığı duruma ‘zehirli guatr’ denir.
  • Nodül: Tiroid bezinin içinde normalden farklı bir doku oluşmasıdır.
  • Tiroidit: Tiroid bezinin iltihabına denir. Bezde ağrı olabilir.
  • Hipertiroidi: T4 ve T3 hormonlarının aşırı salgılanması durumudur.
  • Hipotiroidi: T4 ve T3 hormonlarının yetersiz olması durumudur.
  • Graves hastalığı: Otoimmün bir hastalıktır. Vücudun savunma sisteminin tiroid dokusuna saldırması ile oluşur. Hipertiroidi ile birlikte seyreder.
  • Hashimoto hastalığı: Otoimmün diğer bir hastalıktır. Genellikle hipotiroidi ile birlikte seyreder.   
  • Tiroid kanseri

Tiroid Hastalığı Kimlerde Görülür?

Tiroid hastalığı herkeste görülebileceği gibi gelişme riski bazılarında daha fazladır; iyot eksikliği olan bölgelerde yaşayan veya yeterli iyot almayanlarda, ailesinde tiroid hastalığı bulunanlarda, şeker hastalığı ve romatoid artrit (romatizma) olanlarda, gebe kadınlar ve yeni anne olanlarda, 60 yaşın üzerindeki kadınlarda, 70 yaşın üzerindeki erkeklerde,  kanser tedavisi amacıyla baş ve boyuna ışın tedavisi uygulananlarda,   lityum ve interferon gibi bazı ilaçları kullananlarda.

Tiroid Hastalıkları Tanısında Hangi Testler Kullanılır?

Kan Testleri: En sık kullanılan testler ‘serbest T3’, ‘serbest T4’ ve ‘TSH hormonlarının kandaki düzeylerinin ölçülmesidir. Tiroid bezinin fonksiyonu hakkında en iyi bilgiyi TSH ölçümü verir. TSH düzeyinin normalden düşük olması tiroid bezinin aşırı çalıştığını gösterir. TSH’nın normalden yüksek bulunması ise tiroid bezinin az çalıştığını gösterir. Yine T4 ve T3 hormonlarının normal sınırların altında veya üstünde olması tiroid bezinin iyi çalışmadığına işaret eder. Ayrıca tiroid bezi hücrelerine karşı vücudun savunma sisteminin oluşturmuş olduğu bazı antikorlar vardır. Bunlar ‘anti-TPO’ ve ‘anti-Tiroglobulin’ antikorlarıdır. Bu antikorların yüksek olması tiroid hastalığının ‘otoimmün bir hastalık’ olduğunu gösterir. Otoimmün hastalık, vücudun savunma sisteminin kendi tiroid bezini yabancı bir doku olarak algılayıp ona karşı reaksiyon vermesidir. Bu reaksiyon da antikor adı verilen maddelerle oluşur.

Tiroid Ultrasonu: Tiroid ultrasonu tiroid bezinin büyüklüğünü ve nodül varsa nodülün büyüklüğünü, yerleşimini ve yapısal özelliklerini anlamamızı sağlar. Ayrıca ilaç tedavisiyle bezin veya nodülün ne kadar küçüldüğü veya küçülmediği konusunda bilgi verir. Doppler ultrason (Renkli Ultrason) ile nodül yapısının ve kan akımının incelenmesi nodülün olası iyi huylu veya kötü huylu özellikler taşıyıp taşımadığı konusunda ek bilgi verebilir.

Tiroid Sintigrafisi: ‘Teknesyum’ isimli radyoaktif bir maddenin damardan verilerek tiroid bezinin filminin çekilmesi işlemidir. Sintigrafi ile nodüllerin fonksiyonu hakkında bilgi sahibi olunur. Bu şekilde nodüller; soğuk, sıcak, ılık veya sıcak otonom nodüller olarak dörde ayrılırlar: Sıcak nodül: Sintigrafi çekiminde kullanılan ilacı en çok tutan, bölgesel görünümlü, sınırları net olarak ayrılan alan ‘sıcak nodül’ olarak tarif edilir. Sıcak nodül genellikle zehirli guatrla birliktedir. Soğuk nodül: Sintigrafi çekimi esnasında verilen ilacı tutmayan nodüle ‘soğuk nodül’ denir. Soğuk nodüller, bazen ‘basit kist’ şeklinde sıvı içerikli olabileceği gibi tamamen katı içerikli de (solid) olabilir. Solid soğuk nodüller ilk planda ameliyat ihtiyacı olabilecek olan guatr çeşididir. Zira bu nodüllerin bir kısmı ‘kanser’ olabilmektedir. Tamamen sıvı içerikli kistik soğuk nodüllerde ise kanser çıkma olasılığı oldukça düşüktür. Soğuk nodül hastada hiç bir şikayet oluşturmayabilir. Ilık nodül: Sintigrafi esnasında kullanılan ilacı tiroid bezinin geriye kalan bölümleri ile aynı derecede tutan nodüllere ‘ılık nodül’ denir. Sintigrafide en çok gözden kaçan nodül çeşididir. Bu nodül hastalarda daha az şikayet oluşturur. Otonom sıcak nodül: Sintigrafi esnasında kullanılan ilacın tamamını tutan, tiroid bezinin geriye kalan kısmında ilacın hiç tutulmadığı durumdaki sıcak nodüle ‘otonom sıcak nodül’ denir. Bu durumda, tiroid bezinin nodül dışında geriye kalan bölümleri sintigrafi ile değerlendirilemez.  Bu tür nodüller hastalarda çok sıkıntı veren şikayetlere neden olurlar ve genellikle zehirli guatrla birliktedir.

Tiroid Biyopsisi: Nodüllerde kanser olup olmadığını anlamak için yapılır. Çapı 1 cm’den büyük nodülü olan tüm hastalara yapılabilir. İnce bir iğne ile ultrason eşliğinde uygulanan biyopsi sonucuna göre ilaç tedavisi, ameliyat veya takip kararı verilir. Oldukça basit, yapılması kolay ve ağrı oluşturmayan bir tetkiktir.

BUNLAR DA DİKKATİNİZİ ÇEKEBİLİR

FACEBOOKTWITTERINSTAGRAMGOOGLE +YOUTUBE