Diyabet

Diyabet

EKLENME TARİHİ : 6.2.2018

Diyabet (şeker hastalığı) pankreasın yeterli insülin üretememesi, insülinin kalitesinin bozuk olması, insülin direnci (Obezite ve diğer nedenlerle) veya vücudun ürettiği insülini yeterince kullanamaması nedeniyle oluşan metabolik bir hastalıktır. Genetik veya çevresel koşullarla gelişebilir. 

Diyabet neden oluşur?

  • Bağışıklık sistemindeki bozukluk, virüslerden kaynaklanan nedenlerle pankreasta insülin yapan hücrelerin tahrip olması, 
  • Genetik faktörler, 
  • Kötü beslenme ve hareketsizlik gibi yaşam biçimini olumsuz yönde etkileyen faktörler.

Diyabetli bireyde kan şekeri nasıl yükselir?

  • İnsülin anahtar görevi görerek hücre kapılarını açar.
  • Diyabetli bireyde insülin olmadığı veya azaldığı için hücre kapıları açılmaz.
  • Şeker, kas ve diğer hücrelerin içine enerji üretmek için giremez.
  • Şeker hücre içine giremediği için kanda şeker miktarı yükselir; ancak hasta açlık hissetmeye devam eder. 

Kaç çeşit diyabet vardır?
Tip 1 Diyabet (İnsüline Bağımlı Diyabet); İnsülin hormonu çok az ya da hiç yoktur. Tüm diyabetlilerin % 5-10’u Tip 1 diyabet hastasıdır. Sıklıkla çocuk veya gençlerde görülür. Her gün insülin kullanımı gerektirir.
Tip 2 Diyabet (İnsüline Bağımlı Olmayan Diyabet); İnsülin hormonu yetersizdir veya dokularda insüline karşı direnç vardır. Yetişkinlerde sıklıkla olmakla birlikte günümüzde obezitenin artışıyla çocuk ve genç erişkinlerde de görülmeye başlamıştır. 
Gestasyonel Diyabet (Gebelik Diyabeti);
Gestasyonel diyabet gebelikte ortaya çıkar. Genellikle gebeliğin 24. haftasından sonra görülse de daha erken ortaya çıktığı vakalar da olabilir. Gebelikten sonra geçebilir ya da Tip 2 diyabet olarak devam edebilir.

TİPLERİ                                                                 TEDAVİ
Tip 1 diyabet                                                      diyet, egzersiz, insülin
Tip 2 diyabet                                                      diyet, egzersiz, ağızdan alınan ilaçlar, insülin
Gestasyonel diyabet                                         diyet, egzersiz, insülin

Diyabetin belirtileri nelerdir?

  • Sık acıkma,
  • Sık idrara çıkma,
  • Ağız kuruluğu ve çok miktarda su içme,
  • Beklenmeyen kilo kaybı,
  • Sık enfeksiyona yakalanma,
  • Bulanık görme,
  • Yaraların geç iyileşmesi,
  • Çabuk yorulma,
  • El ve ayaklarda karıncalanma ve uyuşma,
  • Cildin kuruması ve kaşıntılar,
  • Yorgunluk, halsizlik
  • Diyabet tanısı nasıl konulur?

8 saat açlığın ardından yapılan kan şekeri ölçümünün 126 mg/dl ve daha fazla olması üzerine ya da yine 8 saat açlıktan sonra glukozlu sıvı içilmesi sonrasında 2. saatteki kan şekeri sonucuna göre tanı konulur. Eğer 2. saatteki kan şekeri ölçümü 200 mg/dl ve üzerindeyse diyabet; 140/200 mg/dl üzerinde ise bozulmuş glikoz toleransı tanısı konulur. 

Kimler risk altındadır?

  • 1. derece akrabalarında diyabet olanlar, 
  • 4 kilo ve üzerinde doğum yapanlar,
  • Gebelik diyabeti tanısı alanlar
  • Polikistik Over Sendromu olanlar, 
  • Hareketsiz yaşam tarzı olanlar, 
  • Hipertansiyon hastası olanlar, 
  • Obezite veya kilo fazlalığı problemi yaşayanlar,
  • 45 yaş üstü kişiler.

Diyabetten korunmak için…

  • Boyunuza göre ideal kilonuzu koruyun.
  • Bel çevrenizi erkek iseniz; 94 cm, bayan iseniz; 80 cm’in altında tutmaya çalışın.
  • Yeterli ve dengeli beslenin.
  • Şekerli, unlu ve yağlı gıdalardan uzak durun. 
  • Sebze ve kurubaklagilleri tercih edin.
  • Yediğiniz gıdaların diyet (light) olması sınırsızca tüketebileceğiniz anlamına gelmez. Bu gıdaların fazla tüketilmesinin kilo almayı ve diyabet risklerini artıracağını unutmayın.
  • Hareketsiz yaşamdan kaçının ve düzenli egzersiz yapın.
  • Kan şekerinizi düzenli aralıklarla ölçtürün.

Diyabetli hastada kontrol kriterleri

  • Açlık ve tokluk kan şekerinizi düzenli olarak takip ettirin. 
  • Evde tansiyonunuzu ölçerek, kaydedin.
  • Gerektiğinde idrarda keton testi yaptırın.
  • 3 ayda bir HbA1c değerinizi kontrol ettirin.
  • Her kontrolde kilonuzu ölçtürerek kaydedin.
  • Yılda en az bir kez;
  • EKG çektirin.
  • Kolesterol ve biyokimya tahlilleri yaptırın.
  • 24 saatlik idrarda mikroalbüminüri tahlili yaptırın.
  • EMG çektirin.
  • Göz dibi muayenesi yaptırın.
  • Ayak muayenesi yaptırın.
  • Açlık Kan Şekeri Normal Değeri
  • 70 ile 100 mg/dl arasında olmalıdır.
  • Not: açlık kan şekeri yemekten ve diyabet ilaçları alınmadan önce ölçülmelidir.
  • Tokluk Kan Şekeri Normal Değeri
  • 100 ile 140mg/dl arasında olmalıdır.
  • Not: Tokluk kan şekeri yemek başlangıcından itibaren 2 saat sonra ölçülmelidir.
  • HbA1c Normal Değeri
  • % 6,5 altında olmalıdır.
  • Not: Sağlıklı bireyde % 5-7’nin altında olmalıdır. 

Diyabette Beslenme

Diyabetli bireylerle diyabetli olmayan bireylerin kalori ihtiyacı aynıdır. Dikkat edilmesi gereken, alınan gıdalar ile insülin enjeksiyonu ve kan şekeri arasında bir denge kurulmasıdır. Kan şekerinin normale yakın düzeylerde olması kalp hastalığı, inme, böbrek, göz hastalıklarının gelişme ihtimalini azaltır. 
Kan şekerini dengede tutmak için;

  • Düzenli olarak her gün aynı saatlerde olacak şekilde, 3 ana 3 ara öğün şeklinde beslenin.
  • Hızlı emilen karbonhidratlardan (şekerli yiyecekler) ve katı yağlardan uzak durun.
  • Lifli besinlerin tüketimini artırın.

Diyabette beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesinin amacı;

  • En ideal beslenme programı ile kan şekerinizi normal seviyede tutmak,
  • Hiperglisemi ve hipoglisemiyi önlemek,
  • İdeal vücut ağırlığınızı sağlamak ve devam ettirmek,
  • Çocukluk ve ergenlik döneminde normal büyüme ve gelişmeyi sağlamak,
  • Gebelik ve emzirme döneminde yeterli ve dengeli beslenmenizi sağlamaktır.

Besin seçerken nelere dikkat edilmeli?

  • Sağlıklı beslenme için aşağıdaki besin öğelerini içeren yiyeceklerin yeterli miktarlarda ve öğün içinde dengeli bir şekilde alınması gerekir.
  • Karbonhidrat (tahıllar, un ve undan yapılmış yiyecekler, kuru baklagiller, patates, sebze ve meyveler)
  • Protein (et, yumurta, peynir, süt, yoğurt)
  • Yağ (sıvı yağlar)
  • Vitamin ve mineral (sebze ve meyveler başta olmak üzere tüm yiyecekler)
  • Posa (sebze, meyve, tam taneli tahıllar)
  • Mutlaka yediklerinizin içeriklerini bilin. Gıdaların içerdikleri besin değerlerini, karbonhidrat, yağ ve kalori miktarını öğrenin. Sıvı kısıtlamanız yok ise günde en az 2 litre su için. Diyetisyeninizle görüşerek, yaşam tarzınızı, sevdiğiniz ve sevmediğiniz yiyeceklere göre beslenme planı oluşturabilirsiniz.
  • Diyetisyeninizle görüşmeye gitmeden önceki üç veya beş gün süresince yediğiniz ve içtiğiniz her şeyi not alırsanız, diyetisyeninizin alışkanlıklarınıza uygun bireysel bir plan oluşturmasına yardımcı olabilirsiniz.

Diyet ve diyabetik gıdalar diyabetliler için uygun mudur?
Üzerinde “diyet veya diyabet için uygundur” yazılı bir yiyecek sizin için uygun olmayabilir. Örneğin; diyet bisküvinin içinde glikoz yoktur; fakat; un, yağ ve kalori içerir. Evde kendi tatlandırıcınız veya toz formundaki tatlandırıcılar ile reçel, komposto ve muhallebi gibi tatlılar yapabilirsiniz. İçeriğini bilmediğiniz bazı bitki ve yiyeceklerin kan şekerinizi düşüreceği fikrine inanmayın ve bunları uygulamayın. Bu tür uygulamalar sizin için tehlike oluşturabilir.

Diyabette Egzersiz 

  • Egzersiz;
  • Düzenli yapıldığında kan şekerinizi düşürerek şeker kontrolü sağlar. 
  • Tansiyonu düzenler,
  • Kilo kontrolünü sağlayarak kilo vermenizi kolaylaştırır,
  • Eklem hareketlerini arttırır,
  • Kas gücünü artırır,
  • Kan yağlarını düzenler, 
  • İyi huylu kolesterolü yükseltir, kötü huylu kolesterolü düşürür,
  • Kalp atım gücünü artırırken kalp atım sayısını azaltır. 
  • Kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar. 

Egzersize başlarken;

  • Egzersiz için en uygun zaman yemekten 1-2 saat sonrasıdır. 
  • Yemekten önce egzersiz yapılması hipoglisemiye neden olabilir.
  • Herkese uygun olan egzersiz tempolu (120 adım/dk), yürüyüştür. 
  • Basketbol, voleybol, bisiklete binme, ip atlama, merdiven inip çıkma, yüzme, hızlı tempolu koşu için hekiminize danışmanızda fayda vardır. 
  • Egzersiz yapmadan önce ve sonra kan şekerinizi ölçün.
  • Kan şekeriniz 100 mg/dl altında veya 250 mg/dl üzerinde ise egzersiz yapmayın. 
  • İnsülin kullanılıyorsanız egzersiz sırasında aktif olacak bölgeye insülin yapmayın. Aktif bölgeye yapılan insülin kan şekerini hızlı düşürerek hipoglisemi oluşmasına neden olabilir.
  • Egzersiz yaparken yanınızda kan şekerinizi yükseltebilecek kesme şeker veya şekerli meyve suyunu tedbir amaçlı bulundurun. 
  • Egzersiz sırasında baş dönmesi, sendeleme, bulantı, nefes darlığı ve göğüste ağrı olursa egzersizi sonlandırın; doktorunuzu arayın. 

İnsülin Uygulaması
İnsülin besinlerden aldığımız şekerin hücre içine girmesini sağlayan hormondur. Hücre içine giren şeker enerji için kullanılır ve böylece kan şekeri yükselmez.

Kimler insülin tedavisine ihtiyaç duyar?

  • Tip 1 diyabeti olanlar,
  • Diyabeti olan, diyet ve egzersiz ile kan şekeri kontrol edilemeyen gebeler,
  • Şeker hapı ile kontrol altına alınamayan Tip 2 diyabeti olanlar,
  • Diyabete bağlı organ hasarı gelişmiş olan hastalar,
  • Ameliyat planlanan hastalar,
  • Ateşli veya enfeksiyon hastalığı olan diyabetliler.


İnsülin hangi bölgelere uygulanır?

  • Kolların üst dış bölümü,
  • Göbek deliğinin dört parmak dış kısmı,
  • Bacakların üst dış bölümü,
  • Kalçaların üst dış bölümü enjeksiyon için kullanılır.
  • İnsülin, cilt altı dokuya uygulanmalıdır.

İnsülin nasıl uygulanır?

  • İnsülin; insülin enjektörü, insülin kalemleri ve insülin pompaları ile uygulanır.
  • İki parmak ile cilt altı dokunuzu kaldırın.
  • İğnenin metal ucunu cilde dik olarak sonuna kadar batırın.
  • İğneyi cilde batırdıktan sonra yönünü değiştirmeyin.
  • Pistonu sonuna kadar iterek, insülini enjekte edin.
  • Cilt dışına geri kaçışı önlemek için insülini verdikten sonra iğneyi çıkarmadan 10-20 saniye bekleyin.

Kalemle insülin nasıl uygulanır?

  • İnsülin kaleminizi hazırlayın. Bulanık renkli insülin kullanıyorsanız avucunuzun içinde çevirerek karıştırın.
  • İğne ucunu sıkıca çevirerek kaleme takın.
  • Kalemin içinde hava olup olmadığını kontrol edin.
  • Doktorunuzun önerdiği insülin dozunu ayarlayın.
  • İnsülin yapılacak uygun bölgeyi seçin.
  • İğneyi batırın ve insülini verin.
  • İğne ucunu kalemde bırakmayın, çıkarın ve güvenli şekilde atın.

DİKKAT

  • Silikonla kaplı iğne uçları tek kullanımlıktır. Daha çok kullanılması enfeksiyona ve ağrı hissine neden olabilir.
  • İğne ucu kalemin üzerinde takılı kalmamalıdır. Kalemin içine hava girmesine ve eksik doz insülin yapmaya neden olabilir.
  • Giysi üzerinden insülin yapılmamalıdır.
  • Sürekli aynı bölgeye insülin yapmak cilt altı dokusunu bozarak tedaviyi olumsuz etkiler. Bu nedenle insülin uygulama bölgeleri arasında değişim yapılmalı, 7-10 gün geçmeden aynı yerden insülin uygulaması yapılmamalıdır. 
  • İnsülin yapılan bölge temiz, eller yıkanmış olmalıdır.
  • Egzersiz yapılacak ise aktif kullanılacak bölgeye insülin yapılmamalıdır.

İnsülin saklama koşulları

  • İnsülinler DONDURULMAMALIDIR.
  • Kalem dışında yedek insülin kalem ve kartuşları buzdolabının kapağında saklanmalı, dolaptan alınan insülin hemen yapılmamalıdır.
  • Buzdolabının ısısı (+2) - (+8) derece arasında olmalıdır.
  • İnsülinler direkt güneş ışığı ya da ısı kaynağına maruz kalmamalıdır.
  • Yolculukta bagaja verilmemeli, el çantasında ve yanında buz aküsü ile taşınmalıdır.
  • Kullanılan kalem 28 gün oda ısısında kalabilir. 30 derecenin üzerindeki hava sıcaklığında kullanılan insülin buzdolabının ara rafında saklanmalıdır.
  • Açılmış insülinler 28-30 gün süre ile kullanılabilir. Eğer bu süre içinde insülin bitmediyse kalanı kullanılmamalı, yenisi açılmalıdır.

Hipoglisemi ve Hiperglisemi nedir?
Kan şekerinin düşmesi (hipoglisemi) nedir?
Kan şekerinin 70 mg/dl’nin altına düşmesine denir.

Hipoglisemi Belirtileri

  • Terleme, titreme
  • Şiddetli acıkma hissi, 
  • Heyecan, sinir ve baş dönmesi,
  • Baş ağrısı,
  • Bulantı,
  • Çarpıntı,
  • Halsizlik,
  • Konsantrasyon kaybı,
  • Bilinç bulanıklığı,
  • Konuşma güçlüğü,
  • Soluk yüz rengi, fenalık hissi ve alında soğuk ter,
  • Koma.

Kan Şekerinin Düşme Nedenleri

  • Yeterli ve dengeli beslenmemek, 
  • Öğün atlamak ya da geciktirmek,
  • Her zamankinden daha çok fiziksel aktivite
  • İnsülin veya ilaç dozunu artırmak,
  • Aşırı alkol almak.

Hipoglisemi Halinde Yapılması Gerekenler

  • Kan şekerinizi acilen bakılabilecek bir yerdeyseniz hemen ölçtürün.
  • Kan şekerinizi ölçemeyecek bir yerde iseniz; hemen 3-4 adet kesme şekeri bir bardak su içinde eriterek için.
  • Şuuru kapalı bireye asla bir şey içirmeye çalışmayın; eğer yanında glukagon iğnesi varsa ve bunu enjekte etmeyi biliyorsanız enjekte edin ya da acilen en yakın hastaneye yetiştirin.

Kan şekerinin yükselmesi (hiperglisemi) nedir?
Kanınızdaki şeker düzeyi çok yüksekse hiperglisemi durumu meydana gelebilir.

Hiperglisemi Belirtileri

  • Çok susama, ağızda kuruluk,
  • Bulanık görme,
  • Sık idrara çıkma,
  • Dalgınlık, 
  • Bilinç bulanıklığı, 
  • Yorgunluk.

Kan Şekerinin Yükselme Nedenleri

  • Az insülin yapma ya da doz atlama,
  • İhtiyaçtan fazla yemek tüketimi, 
  • Şekerli gıdaları gereğinden fazla yemek, 
  • Herhangi bir hastalık hali (Ateşli bir hastalık durumunda ilaç kullanımı bırakmayın ve sık sık kan şekeri kontrolü yaptırın)
  • Aşırı stres.

HİPERGLİSEMİDE YAPILACAKLAR

  • Bol sıvı alınız (en az 2-3 lt) ve sıvı gıdalarla beslenin.
  • Yemek ve ilaç düzeninizi bozmayın.
  • Mutlaka doktorunuzu arayarak ölçüm sonuçlarınızı ve şikâyetlerinizi iletin.

Diyabet ve ayak bakımı
Diyabette ayak bakımı neden önemli?

Diyabetliyseniz, düzenli kan şekeri düzeyi sağlayamadığınızda, ayaklarınızda sorunlar oluşabilir. Çünkü ayaklar kan şekeri düzensizliğine bağlı sinir ve dolaşım sorunlarına çok yatkındır.

Günlük Ayak Kontrolü

  • Ayaklar renk, yara, çatlak, kabarcık ve nasır yönünden kontrol edilmelidir.
  • Her gün ayaklarınızı kontrol edin.
  • Parmak aralarınıza bakın.
  • Ayağınızın altını görebilmek için bir ayna kullanın.

Ayak ve Tırnak Bakımı

  • Ayaklarınızı her gün yumuşak bir sabun ve ılık su ile yıkayın. Ayak banyosundan sonra ayak, parmak ve parmak aralarını iyice kurulayın.
  • Ayaklarınızda kuruma veya çatlama varsa tabanlarınıza ve ayağınızın üstüne nemlendirici krem sürün.
  • Eğer kesik, yara, kızarıklık, sıcaklık artışı veya hassasiyet fark ederseniz doktorunuza danışın.
  • Tırnaklarınızı düz kesin. Derin kesmeyin.
  • Tırnaklarınızın köşelerindeki derileri ve tırnak diplerinizdeki etleri kesmeyin.
  • Ayağınızda nasır varsa kendiniz müdahale etmeyiniz, doktorunuzdan yardım talep edin.

Ayakkabı Seçimi

  • Ayaklarınıza tam uyan ve ayak parmaklarınızı içinde hareket ettirebileceğiniz ayakkabıları alın.
  • Açık burunlu ve açık topuklu ayakkabı giymekten kaçının.
  • Her gün sıkı lastikleri olmayan temiz çorap giyin.
  • Çıplak ayakla gezmeyin.
  • Ayakkabılarınızı giymeden önce ayakkabılarınızın içinde bir şey olmadığından emin olun.

Çorap Seçimi

  • Her gün temiz, pamuklu çoraplar giyilmeli,
  • Çoraplar yırtık, kırışık olmamalı, ayağa büyük gelmemeli,
  • Deride akıntı, kanama vb. problemlerin erken saptanması açısından açık renk çoraplar tercih edilmeli,
  • Çoraplar tahriş edici olmayan deterjanlarla yıkanmalı, iyice durulanmalıdır.

Diyabetik Ayak Belirtileri

  • Karıncalanma,
  • Yanma, renk değişikliği,
  • Dokunma duyusu kaybı,
  • Sıcak-soğuk duyusu kaybı,
  • Ağrı, şişlik,
  • Yavaş iyileşen yaralar,
  • Tırnakta mantar enfeksiyonu ya da batık,
  • Nasır

Bu belirtilerin olması durumunda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurunuz.

Ayaklarınızda üşüme şikayeti varsa;
Yapılması Gerekenler:

  • Bütün vücudunuzu ılık tutmaya çalışın.
  • Kan dolaşımını devam ettirmek için parmaklarınızı kıpırdatınız ve ayaklarınızla bileklerinizden ileri ve geri hareketler yaparak daireler çizin.
  • Yapılmaması Gerekenler:
  • Ayaklarınızı ateşe ve sıcak radyatöre yaklaştırmayın.
  • Sıcak su torbası kullanmayın.
  • Ayaklarınızı sıcak bir banyoda veya sıcak su dolu bir kapta ısıtmayın.
  • “Önlemek iyileştirmekten daha kolaydır”
  • İyi bir şeker kontrolü sağlayın.
  • Ayak sorunlarına ait ilk belirtileri gözden kaçırmayın.
  • Her gün ayak bakımınızı yapın.
  • Yatarken ayağınıza yumuşatıcı krem sürün.
  • Sigara içmeyin.
  • Diyabet kontrollerinizde ayak muayenesi yaptırmayı unutmayın.

Diyabette Genel Sağlık Önerileri
Cilt Bakımı

  • Kan şekerinin yüksek seyretmesine bağlı dokulardaki kan şekeri de yükselir. Bu durum mikroorganizmaların üremesine ve enfeksiyon gelişmesine neden olur.
  • Öneriler:
  • Tahriş edici olmayan (Ph 5.5) sabun ve ılık suyla banyo yapın.
  • Banyodan sonra nemlendirici özellikli losyon ya da krem kullanın.
  • Ciltte kesik çizik olmaması için kesici alet kullanırken dikkat edin.
  • Güneş yanığı oluşmaması için koruyucu krem kullanın.
  • Genital bölgenizi kuru ve temiz tutunuz, iç çamaşırlarınızı sık sık değiştirin.
  • İyileşmeyen yaralar ya da yara yerinde kızarıklık, ağrı gibi şikayetleriniz varsa sağlık kuruluşuna başvurun.

Ağız ve Diş Sağlığı
Düzensiz ve kontrolsüz seyreden diyabette tükrükteki yüksek şeker seviyesi diş çürüklerine sebep olabilir.

Öneriler

  • Dişlerinizi günde en az 2 kere yumuşak uçlu diş fırçasıyla ve dairesel hareketlerle, yaklaşık 3 dakika fırçalayın.
  • Diş fırçalama sonrası diş ipi ile diş aralarını temizleyin.
  • Diş fırçanızı 3 ayda bir değiştirin.
  • Kan şekerinizi normal sınırlarda tutmaya çalışın.

Seyahatte Dikkat Edilmesi Gerekenler

  • Yolculuk öncesi sağlık kontrolünüzü yaptırın.
  • Sağlık belgelerinizi yanınızda bulundurun.
  • Diyabet kimlik kartınızı yanınızda bulundurun.
  • Yanınıza yeterli miktarda (yedekleri ile) insülin, enjektör, kan ve idrar ölçüm stripleri, glikoz tabletleri, glukagon ve meyve suyu alın.
  • Uzun yolculuklarda saat farkı var ise, insülin dozu ve zamanı için doktorunuza başvurun.
  • İnsülin, glukagon ve glikoz tabletlerinizi el bagajınızda bulundurunuz, bagaja koymayın. İnsülinlerinizi de derin dondurucuda değil, termos içinde saklayın.
  • Eğer yolculukta aracı kendiniz kullanıyorsanız; 2 saatte bir mola verip, kısa egzersizler yapın.
  • Tatilde direkt güneş ışığından korunmak için gözlük, şapka ve koruyucu krem kullanın.

Sigara ve Diyabet

  • Nikotin küçük kan damarlarının daralmasını artırarak dolaşımı bozar. Diyabet de damar yapısını olumsuz etkileyen bir hastalıktır. Diyabetlilerde damar sertliği riski zaten arttığı için, sigara içmeniz böbrek, göz ve sinir sisteminize zarar verir. Diyabette sigara 20 kat daha zararlıdır. 
  • Sigara bırakılması zor bir alışkanlıktır. Kişiler sigarayla en iyi mücadeleyi ona başlamamakla yaparlar. Size diyabet tanısı konduktan sonra; eğer sigara içiyorsanız, yapacağınız ilk şey sigarayı bırakmaktır. Bu konuda sigara bırakma polikliniklerinden yardım alabilirsiniz.

SİGARAYI BIRAKMAK SAĞLIĞINIZI DÜZELTİR.

Gestasyonel Diyabet
Gestasyonel diyabet; gebelikte başlayan veya ilk kez gebelik tanı konulan diyabet tipidir. 24. ve 28. haftaların arasında şeker yükleme testiyle ortaya çıkan bu hastalığa kilo problemi yaşayan kadınlarda daha sık rastlanır. Genellikle doğumdan sonra kaybolur; ancak bazı kişilerde Tip 2 diyabete dönüşür. 

Gestasyonel diyabet açısından yüksek risk taşıyan gebeler:

  • Fazla kilolu bireyler,
  • Daha önceki gebeliğinde diyabeti çıkanlar,
  • Ailesinde diyabetli bulunanlar,
  • 35 yaş ve üstü gebe olanlar, 
  • İdrar tahlilinde şeker bulunanlar.
  • Diyabetin Gebeliğe Etkileri:
  • Annede;
  • Erken doğum,
  • Tansiyon değişiklikleri,
  • Kalp sorunları,
  • İri bebek nedeniyle zor doğum.
  • Bebekte;
  • Fazla kilo,
  • Gelişme geriliği,
  • Solunum güçlüğü,
  • Doğumdan sonra şeker düşüklüğü,
  • Zor doğum,
  • Sarılık.
  • Gestasyonel Diyabette Tedavi:
  • Uygun beslenme planı ve egzersiz, 
  • Kendi kendine kan şekeri takibi,
  • Kan şekeri hedef değerlerin üzerinde ise insülin tedavisi.

Gebelikte Hedef Kan Şekeri Değeri
Açlık                                        60-92 mg/dl
Tokluk 1. Saat                       140 mg/dl (tercihen 120 mg/dl nin altında)
Tokluk 2. Saat                       120 mg/dl nin altında
Gebelikte diyabet hapları bebeğe zararlı olabileceği için kullanılmaz. 

Kan şekeri ölçümleri;

  • Her yemek öncesi ve yemeğe başladıktan 1 saat sonra ve 2 saat sonra,
  • Gece yatmadan önce,
  • HbA1c gebeliğin başında ve 4-6 haftada bir gebelik süresince ölçülmelidir. HbA1c değeri %6,5’in (tercihen %6’nın) altında olmalıdır. 

Gestasyonel Diyabette Beslenme 

  • Gebelik döneminde ihtiyaç duyulan tüm enerji, protein, vitamin, mineral ve tüm besin öğeleri ihtiyaçlarını karşılamalı ve kan şekeri seviyesini aynı düzeyde tutabilmeli ve kilo artışı ölçülü olmalıdır. Bu nedenle gece kan şekerinin düşme eğilimine karşı yatmadan önce bir ara öğün yiyin.
  • Normal kilo ile gebe kalınmış ise 11-16 kg alınabilir, ancak gebeliğe fazla kilo ile başlanmışsanız kilo alımı 7-11 kg arasında tutulmalıdır. Beslenme uzmanından gebe ve diyabet hastası olduğunuzu söyleyerek yardım alabilirsiniz.

Gestasyonel Diyabette Egzersiz
Yüksek tansiyon, göz, böbrek, kalp, damar hastalığınız yok ise kadın hastalıkları ve doğum uzmanınıza da danışarak yürüyüş, yüzme, hafif aerobik egzersizler yapabilirsiniz.

DİKKAT!!!

  • Gebeliğin ilk üç ayında insülin gereksinimi düşüktür. Giderek yükselir, doğumda en üst düzeydedir. Doğumdan sonra hızla düşer, bu nedenle kan şekerinizi sık kontrol etmelisiniz.
  • Emzirme sırasında kan şekeriniz düşebilir, emzirmeden önce ara öğün yiyin ve yanınızda şekerinizi yükseltecek gıdalar bulundurun.
  • Düzenli olarak kan şekeri ölçümü yaparak kaydedin ve doktor kontrolüne giderken mutlaka yanınızda götürün.
  • Kan şekeriniz normalin üzerinde seyrediyorsa,
  • İdrar tahlilinde keton çıkmışsa,
  • Bebeğin hareketlerinde azalma varsa,
  • Keskin sırt ve karın ağrınız varsa,
  • İdrar yaparken yanma ve ağrı şikayetiniz oluyorsa,
  • El, ayak ve yüzde hızla gelişen ödem varsa,
  • Hızlı kilo alıyorsanız,

DOKTORUNUZA BAŞVURUN.
Gestasyonel diyabet genellikle doğumla birlikte sona erer. Ancak bu bireyler Tip 2 diyabet hastası olmaya adaydır. Bu nedenle doğumdan 6 hafta sonra şeker yükleme testi yapılmalı ve daha sonra da yılda bir kez şeker yükleme testi yapılarak takip edilmelidir.

SERBEST YİYECEKLER:

  • Şekersiz çay, ıhlamur, yağsız et suları ve her çeşit baharatlar suni tatlandırıcılar.
  • Not: Günde 8-10 bardak su içilmesi önerilir.

Yenilmemesi gereken yiyecekler:

  • Şeker ve şekerli tatlılar (bal, reçel, pekmez, marmelat, şurup vs.),
  • Hamur işleri (börek, çörek, pasta, kek, kurabiye), çikolata vb.
  • Alkollü içecekler, likör, meşrubatlar (her çeşit),
  • Yağda kızartılmış, kavrulmuş ve sos ilave edilmiş yiyecekler, kuru yemişler,
  • Bütün yağlı yiyecekler (yağlı etler, kaymak, krema vs.),
  • İçeriği bilinmeyen hazır gıdalar (diyabetik tatlılar, reçeller vs.),
  • Sucuk, salam, sosis, pastırma, çemen vb
  • Hayvani ve katı yağlar (tereyağı, iç yağı, kuyruk yağı, margarinler vb.),
  • Sakatatlar (dil, beyin, böbrek, karaciğer, işkembe, paça vb.)

BUNLAR DA DİKKATİNİZİ ÇEKEBİLİR

FACEBOOKTWITTERINSTAGRAMGOOGLE +YOUTUBE